Hadeeth Cards
Da'wa cards that highlight great meanings from the noble prophetic hadiths in a simple style and attractive display that helps the Muslim to have a deeper understanding of his religion in an easy way
All
از ابولُبابه، بشير بن عبدالمنذر رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمودند: «مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالقُرْآنِ فَلَيْسَ مِنَّا»: «هرکس قرآن را با صدای خوش نخوانَد، از ما نيست».
به روایت ابوداوود
در این حدیث رسول الله صلی الله علیه وسلم به قرآن خواندن با صدای خوش تشویق می کند. و «تغني بالقرآن» به دو معنا می باشد: 1- «مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ به» یعنی هرکس با صدای خوش قرآن نخواند، در این زمینه بر راه و روش ما نیست. 2- به معنای «من لم يستغن به» می باشد یعنی هرکس به قرآن اکتفا نکند و هدایت را از جز آن بخواهد، از ما نیست. تردیدی نیست که هرکس هدایت را از جز قرآن بخواهد، الله متعال او را گمراه می کند. پناه بر الله. بنابراین حدیث مذکور بر این دلالت دارد که شایسته است قرآن با صدای خوش خوانده شود و به آن کفایت شود.
از ابوسعید رافع بن معلی رضی الله عنه روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم به من گفت: «أَلاَ أُعَلِّمُكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ في القُرْآن قَبْلَ أنْ تَخْرُجَ مِنَ الْمَسْجِد؟»: «آيا پيش از آن که مسجد را ترک کنی، بزرگ ترين سوره ی قرآن را به تو بياموزم؟» سپس دستم را گرفت؛ هنگامی که می خواستيم از مسجد بيرون برويم، عرض کردم: یا رسول الله، شما فرموديد: بزرگ ترين سوره ی قرآن را به تو می آموزم؟ فرمود: «الحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمِينَ، هِيَ السَّبْعُ المَثَانِي وَالقُرْآنُ العَظِيمُ الَّذِي أُوتِيتُهُ»: «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ؛ - يعنی همان سوره ی «فاتحه» - که دارای هفت آيه می باشد و در هر رکعت نماز تکرار می شود [و شاملِ دو بخش ستايش و دعا می باشد] و همان قرآنِ بزرگی است که به من داده شده است».
به روایت بخاری
از ابوسعید رافع بن معلی رضی الله عنه روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم به من فرمودند: «ألا»؛ این کلمه برای آن ذکر می شود تا مخاطب را متوجه عبارت پس از آن نماید. "آيا پيش از آن که مسجد را ترک کنی، بزرگ ترين سوره ی قرآن را به تو بياموزم؟" رسول الله صلی الله علیه وسلم پیش از تعلیم این سوره به این صحابی، این عبارت را ذکر می کند تا ذهن او را برای پذیرش چیزی که می خواهد بگوید، بیشتر و بهتر آماده نماید. "رسول الله صلی الله علیه وسلم دستم را گرفت" یعنی بعد از آنکه آن عبارت را فرمود دستم را گرفت و به راه افتادیم. "هنگامی که می خواستيم از مسجد بيرون برويم، گفتم: یا رسول الله، شما فرموديد: بزرگ ترين سوره ی قرآن را به تو می آموزم؟" فرمود: «الحمد للّه ربّ العالمين" یعنی: سوره ی فاتحه؛ این سوره بزرگترین سوره است، زیرا تمامی مقاصد و اهداف قرآن کریم در آن گرد آمده است، به همین دلیل است که به آن ام القرآن می گویند. سپس به وجه تمایز این سوره با سوره های دیگر اشاره می کند؛ همان ویژگی که این سوره را به بزرگترین سوره ی قرآن تبدیل نموده است؛ آنجا که می فرماید: "هي السبع المثاني" یعنی: مسمی به السبع المثانی است. «مثانی» جمع «مثناة» و از ریشه «تثنیه» است، زیرا در هر رکعت از نماز تکرار می شود، یا از این جهت چنین نامیده شده که همراه با یک سوره دیگر خوانده می شود. یا چنین نامیده شده چون مشتمل بر دو قسم است: ثنا (ستایش) و دعا. یا دلیل آن این است که هم از فصاحت برخوردار است و هم از بلاغت معانی. یا اینکه پیوسته و با مرور زمان تکرار می شود و تدریس می شود و کهنه نمی شود. یا فواید آن پیوسته در حال تجدید است و انتهایی ندارد. یا جمع «مثناة» از ریشه «ثناء» می باشد چون شامل ثنا و ستایش الله متعال است. گویا الله را با نام ها و صفات نیکش ستایش می کند، یا از ریشه «الثنایا» است، زیرا الله متعال آن را به این امت اختصاص داده است و موارد دیگری که در وجه تسمیه ی آن ذکر شده است. "والقرآن العظيم" یعنی: یکی دیگر از نام های این سوره «القرآن العظیم» است. "که به من داده شده است"؛ و نامیده شدن آن به «قرآن العظیم» به دلیل دربرداشتن مواردی است که به موجودات دنیا و آخرت و احکام و عقاید مربوط می شود.
از عایشه رضی الله عنها روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمود: «الَّذِي يَقْرَأُ القُرْآنَ وَهُوَ مَاهِرٌ بِهِ مَعَ السَّفَرَةِ الكِرَامِ البَرَرَةِ، وَالَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ لَهُ أجْرَانِ»: «کسی که ماهرانه قرآن بخواند، با ملائکه بزرگوار و نيکوکار خواهد بود و کسی که قرآن را با وقفه و به سختی بخواند و تلاوت قرآن برايش دشوار باشد، دو پاداش دارد».
متفق علیه
در حدیث عایشه رضی الله عنها آمده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «کسی که ماهرانه قرآن بخواند، با ملائکه بزرگوار و نيکوکار خواهد بود»؛ ماهر یعنی کسی که بخوبی و درستی قرآن را تلاوت می کند و در اینجا منظور تلاوت خوب و درست به همراه حفظ خوب و نیکو می باشد. این شخص همراه با ملائکه ی بزرگوار و نيکوکار خواهد بود؛ چنانکه الله متعال می فرماید: «فِي صُحُفٍ مُكَرَّمَةٍ (13) مَرْفُوعَةٍ مُطَهَّرَةٍ (14) بِأَيْدِي سَفَرَةٍ (15) كِرَامٍ بَرَرَةٍ (16)) [عبس: 13-16] «در صحیفه های ارجمندی [ثبت] است. [در جایگاهی] بلندپایه و پاکیزه [از پلیدی]. در دست سفیران [وحی] است [که] بزرگوار و نیکوکارند». بنابراین شخص ماهر همراه با ملائکه خواهد بود، زیرا الله متعال تلاوت قرآن را بر او آسان نموده است، چنانکه بر این ملائکه ی بزرگوار و نیکوکار آسان نموده است. لذا در قرائت قرآن و مرتبه و درجه نزد الله همانند آنان است. اما کسی که تلاوت قرآن برایش سخت و دشوار است، دو اجر دارد: اول اجر تلاوت؛ دوم اجر خستگی و مشقت.
از عقبة بن عامر رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «ألَمْ تَرَ آيَاتٍ أُنْزِلَتْ هذِهِ اللَّيْلَةَ لَمْ يُرَ مِثْلُهُنَّ قَطُّ؟ (قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ) وَ (قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ)»: «آيا می دانی که امشب آياتی بر من نازل شد که هرگز همانندِ آن ديده نشده است؟ "قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ" و "قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ"».
به روایت مسلم
از عقبة بن عامر رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «ألَمْ تَرَ»؛ به معنای «ألم تعلم» یعنی: "آیا می دانی؟" می باشد؛ و این خطاب بطور خاص برای شخص راوی است و منظور آن عام است و همه را در بر می گیرد. این کلمه، کلمه تعجب است و در ادامه به علت تعجب اشاره دارد که می فرماید: «هرگز همانندِ آن ديده نشده است»؛ یعنی در باب «تعوذ» همانند اینها دیده نشده است. و کلمه ی «قط» برای تاکید بر نفی است. اینکه می فرماید: «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَق و قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ»؛ یعنی: هیچ سوره ای همانند این دو سوره وجود ندارد که تمام آیاتش با مضمون پناه بردن قاری از شر اشرار باشد. هیچکس نیست که از روی ایمان و صدق و راستی با این دو سوره از الله متعال پناه بخواند مگر اینکه الله متعال به او پناه می دهد و او را در پناه خود جای می دهد؛ بنابراین شایسته است که انسان با این دو سوره به الله پناه ببرد.
از عایشه رضی الله عنها روایت است که می گوید: اگر در هوای سرد صبح، بر رسول الله صلی الله علیه وسلم وحی نازل می شد، از پيشانی اش عرق سرازير می گشت.
به روایت مسلم
در این حدیث ام المؤمنین عایشه رضی الله عنها خبر می دهد که گاهی در هوای سرد صبح بر رسول الله صلی الله علیه وسلم وحی نازل می شد و در همان حال و بخاطر سختی نزول وحی از پیشانی ایشان عرق جریان می گرفت.
از براء بن عازب رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «زَيِّنُوا القرآنَ بأصواتِكم»: «با صداهای خود قرآن را زینت دهید».
به روایت ابن ماجه
منظور این است که قرآن را با صدای خوش تلاوت کنید، زیرا صدای نیکو بر زیبایی و نیکویی سخن نیکو می افزاید؛ و حکمت از خواندن قرآن با صدای زیبا، تدبر بیشتر در معانی آن و اوامر و نواهی و وعد و وعیدی است که آیات در بر دارد؛ زیرا نفس انسان بطور خودجوش به صداهای زیبا گرایش دارد؛ و چه بسا صدای زیبا اندیشه و فکر و توجه انسان را از چیزهای دیگر به خود جلب نماید. و فکر او را متمرکز بگرداند؛ و چون فکر انسان تمرکز یابد، خشوع و خضوع مطلوب حاصل می گردد؛ منظور از صدای زیبا در حدیث، آن زیبایی است که برگرفته از خشوع می باشد و به خشوع می انجامد، نه لحن ها و صداهای موسیقی گونه ای که قرائت را از حد و حدود آن خارج نماید.
از عبدالله بن عمرو رضی الله عنهما روایت است که می گوید: چند نفر نزدیک در خانه رسول الله صلی الله علیه وسلم نشسته بودند. برخی از آنها گفتند: آیا الله چنین و چنان نگفته است؟ و برخی دیگر گفتند: آیا الله چنین و چنان نگفته است؟ پس رسول الله صلی الله علیه وسلم صدای آنها را شنید و درحالی از خانه خارج شد (که از شدت ناراحتی آنقدر چهره اش قرمز شده بود که) گویا آب انار بر چهره ایشان ریخته اند. آنگاه فرمود: «بِهَذَا أُمِرْتُمْ؟ أَوْ بِهَذَا بُعِثْتُمْ؟ أَنْ تَضْرِبُوا كِتَابَ اللَّهِ بَعْضَهُ بِبَعْضٍ؟ إِنَّمَا ضَلَّتِ الْأُمَمُ قَبْلَكُمْ فِي مِثْلِ هَذَا، إِنَّكُمْ لَسْتُمْ مِمَّا هَاهُنَا فِي شَيْءٍ، انْظُرُوا الَّذِي أُمِرْتُمْ بِهِ، فَاعْمَلُوا بِهِ، وَالَّذِي نُهِيتُمْ عَنْهُ، فَانْتَهُوا»: «به چنین چیزهایی فرمان یافته اید؟ یا برای چنین چیزهایی برانگیخته شده اید؟ اینکه آیات کتاب الله را با یکدیگر رد کنید؟ امت های پیش از شما در رابطه با چنین مواردی گمراه شدند؛ شما برای این اهداف آفریده نشده اید. ببینید به چه چیزی امر شده اید، پس به آن عمل کنید و از چیزهایی که نهی شده اید، دوری کنید».
به روایت ابن ماجه
گروهی از صحابه در کنار درِ خانه رسول الله صلی الله علیه وسلم نشسته بودند و در رابطه با مسأله ای با یکدیگر اختلاف نمودند. در برخی از روایات آمده که آنها در خصوص تقدیر با یکدیگر اختلاف نمودند. هریک برای سخن خود به آیه ای از کتاب الله استناد می نمود. چون رسول الله صلی الله علیه وسلم سخنان آنان را شنید، درحالی نزد آنان رفت که از شدت خشم صورتش قرمز شده بود، گویا آب انار بر صورت ایشان ریخته بودند؛ و به آنها فرمود: آیا هدف از آفرینش شما، این اختلافات و درگیری ها و جدال پیرامون قرآن است؟ یا الله شما را به چنین کاری فرمان داده است؟ مقصودشان این بود که هیچیک از این دو هدف آفرینش شما نیست بنابراین نیازی به این چیزها نیست. و به آنها خبر می دهد که دلیل گمراهی امت های گذشته چنین مواردی بوده است؛ سپس آنها را به چیزی ارشاد و راهنمایی می کند که صلاح و رشد آنها در گرو آن است و می فرماید: آنچه الله شما را بدان فرمان داده انجام دهید و از آنچه نهی نموده دوری کنید؛ این چیزی است که بخاطر آن آفریده شده اید و نفع و صلاح شما در همین است.
از عبدالله بن عمرو رضی الله عنهما روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «لا تُجادِلوا في القرآن؛ فإنَّ جِدالًا فيه كُفرٌ»: «درباره قرآن وارد جدل (باطل) نشوید؛ زيرا جدال در قرآن، انسان را به کفر می کشاند».
به روایت ابوداوود طیالسی
رسول الله صلی الله علیه وسلم از جدال در قرآن نهی می کند، زیرا این کار انسان را به کفر می کشاند؛ به این صورت که قرآئت آیه و یا کلمه ای را بشنود که خود تا بحال ندیده و بدان آگاهی ندارد و بلافاصله قاری را متهم به اشتباه نموده و آنچه شنیده به غیر از قرآن نسبت می دهد، یا اینکه در رابطه با معنای آیه ای با دیگری مجادله نماید، درحالی که نسبت به معنای آن آگاهی ندارد که در نتیجه گمراه می شود. چه بسا این جدال، او را از دریافت حق باز دارد، اگرچه وجه آن برایش روشن باشد؛ از این رو جدال تحریم شده و کفر نامیده شده است؛ زیرا صاحبش را به سوی کفر سوق می دهد؛ ولی چنانچه انسان از اینگونه امراض سالم و محفوظ باشد، در این صورت جدال برای وی مباح یا پسندیده است؛ مانند کسی که برای یادگیری یا اظهار حق سؤال می کند. چنانکه الله متعال می فرماید: «وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ»: «و با ايشان به شيوه ی نيکوتر و بهتر گفتگو کن».
از عقبة بن عامر رضی الله عنه روایت است که می گويد: از رسول الله صلى الله عليه وسلم شنيدم که بالای منبر می فرمود: «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ» [انفال: 60] «آنچه از نيرو در توان تان است، برای پيکار با آنان آماده سازيد». و افزود: «أَلا إنَّ القُوَّةَ الرَّميُ، أَلا إنَّ القُوَّةَ الرَّميُ، أَلا إنَّ القُوَّةَ الرَّميُ»: «بدانيد که نيرو همان تيراندازی است؛ بدانيد که نيرو همان تيراندازی است؛ بدانيد که نيرو همان تيراندازی است».
به روایت مسلم
حدیث مذکور بیانگر تفسیر رسول الله صلی الله علیه وسلم از نیرویی است که به کسب آن در برابر دشمنان و کافران امر شده است؛ و این نیرو بنا بر تفسیر رسول الله صلی الله علیه وسلم تیراندازی می باشد. چون خسارت وارده توسط آن به دشمن بیشتر و از سوی دیگر، خطرات آن نسبت به رویارویی تن به تن با دشمن بسیار کمتر است. تیراندازی در زمان نازل شدن این آیه، با تیر و کمان بود؛ اما اعجاز آیه این است که از لفظ «القوة» به معنای نیرو استفاده کرده است تا بیانگر نیرویی باشد که در هر زمان و مکانی وجود دارد. و همچنین اعجاز علمی وارده در حدیث شریف این است که از لفظ «الرمي» استفاده شده که شامل انواع تیراندازی می شود و به هر ابزار و سلاح جدیدی که تیراندازی با آن میسر باشد، تفسیر می گردد.
