Hadeeth Cards

සඃද් ඉබ්නු අබී වක්කාස් -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. මෙය මර්ෆූඃ ගණයට අයත් හදීසයකි. “කවරෙකු තම පියා ඔහු නොවන බව දැන සිටිය දී තම පියා නොවන කෙනෙකුට පියා යැයි අමතන්නේද සැබැවින්ම ස්වර්ගය ඔහුට තහනම් වනු ඇත.“

අඥාන යුගයේ සිදු කරමින් ආ කටයුත්තක් ගැන වූ අවවාදය පැහැදිලි කරනු වස් මෙම හදීසය පැමිණ ඇත. එනම් පියා නොවන කෙනෙකුට පිය වංශාවලිය ඈදීමයි. මිනිසා තම වංශාවලිය තම පවුලේ පියා, තම සීයා, තම පියාගේ සීයා හා ඒ හා සමාන හිමිකම් ඇති පරම්පරාව අනුව ගෙන යා යුතුය. තම පියා නොවන අය වෙත ඔහු තම පියා නොවන බව මැනවින් දැන දැනම තම වංශාවලිය ඈඳීම අනුමත නොවූ කරුණකි. උදාහරණයක් වශයෙන් තම පියා නිශ්චිත ගෝත්රයකට අයත් කෙනෙකු නම්, එම ගෝත්රය සෙසු ගෝත්රයින්ට වඩා අඩුපාඩු ඇති ගෝත්රයක් වී නම්, එම අඩුපාඩු ඇති ගෝත්රයෙන් ඉවත් වනු පිණිස තමන් උසස් පරම්පරාවක් ඇති දෙවැනි කණ්ඩයමට අයත් බව පවසා සිටීමය. එහෙයින් සැබැවින්ම මෙම කටයුත්ත ස්වර්ගය තහනම් කරන්නක් බව ප්රතිඥා දෙනු ලැබ ඇත්තකි.

අබූ හුරෙය්රා -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. මෙය මර්ෆූඃ ගණයට අයත් හදීසයකි. “ඔබේ පියවරුන්(ගේ සම්බන්ධතාව) ගැන අහිතක් නොසිතන්න. කවරෙකු තම පියා ගැන අහිතක් සිතුවේ ද ඔහු ගුණමකු විය.“

තම පියාගේ සම්බන්ධතාව ගැන දැනුවත්ව කවරෙකු අහිතක් සිතන්නේද එය කුඩා ගණයේ ප්රතික්ෂේප කිරීමකි. නමුත් එය ඇත්ත වශයනේම නිරයට එහි සගයා සදාතනික පත්කරන ප්රතික්ෂේපයක් නොව ගුණමකු කමකි. මෙය, මෙම ක්රියාව තහනම් කිරීමට හා එය පිළිකුල් කිරීමට දැඩි ලෙස අවවද කර ඇත්තකි. එමෙන්ම තහවුරු කර ඇත්තකි.

අබ්දුල්ලාහ් ඉබ්නු අම්ර් ඉබ්නු අල්-ආස් -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. “යුද සේනාවක් හෝ පිරිසක් සටන් වැද (සතුරා විසින් දමා ගිය) යුද සම්පත් රැගෙන සුරක්ෂිතව පැමිණෙන්නේ ද ඔවුන්ගේ ප්රතිඵලවලින් තුනෙන් දෙකක් පෙරාතුවම ලබනු මිස නැත. එමෙන්ම යුද සේනාවක් හෝ පිරිසක් කිසිවක් නොලබා අනතුරකට පත් වන්නේ නම් ඔවුන්ගේ ප්රතිඵල ඔවුනට පූර්ණව පිරිනමනු ලබනු මිස නැත.“

මෙම හදීසයට අර්ථ දෙකක් ඇත. පළමුව: සෑම යුද පිරිසක්ම සතුරා සමග සටන් වැදී පසුව ඔවුන්ගෙන් සුරක්ෂිත වී ඔවුන් විසින් දමා ගිය යුද සම්පත් ලබන්නේ ද එවිට සුරක්ෂිත නොවූ හෝ සුරක්ෂිත වුව ද යුද සම්පත් නොලැබුණු සෙසු පිරිස්වලට වඩා ඔවුන්ගේ ප්රතිඵල අඩු වනු ඇත. මෙය ඉමාම් නවවි තුමා වඩාත් සුදුසු අර්ථය යැයි පවසා සිටියි. දෙවැනුව: ඉබ්නු අබ්දුල් බර් -රහිමහුල්ලා පවසන පරිදි ඝනීමත් සම්පත් ලැබීමෙන්, හිමිවන්නට ඇති ප්රතිඵලවල අඩුවක් නොවන බව හදීසය පෙන්වා දෙයි. එහිදී ඝනීමත් ලබන්නා හා නොලබන්නා යන දෙදෙනා අතර සමසේ පිහිටන අයුරින් ඇතැම් ප්රතිඵල පෙරාතුවම ලබා දෙනු ඇත. ඝනීමත් ලබන්නා ඔහුගේ ප්රතිඵලයෙන් තුනෙන් දෙකක් කල් ඇතිවම ඔහු ලබනු ඇත. ඒ දෙක අපි මුළුමණින්ම සලකා බලන විට එක හා සමානය. ඝනීමත් නොලබන්නාට මෙලොවෙහි අහිමි වූ එම ඝනීමත්හි ප්රමාණයට මතුලොවෙහි පිරිනමනු ඇත. අල්ලාහ් අභිමත කරන අයට ප්රගුණ කර දෙයි.

අබූ හුරෙය්රා -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. මෙය මර්ෆූඃ ගණයට අයත් හදීසයකි. “කවරෙකු මුස්ලිම් වහලෙකු නිදහස් කළේද ඔහුගේ සෑම අවයවයක් වෙනුවටම නිරයට අයත් මොහුගේ සෑම අවයවයක්ම මුදවාලීමකින් මුදවාලන තෙක් අල්ලාහ් ඔහුව නිදහස් කරන්නේය.“

මෙම හදීසයේ මුස්ලිම් වහලුන් නිදහස් කිරීමේ මහිමය පැහැදිලි කර ඇත. කවරෙකු වහලෙකු නිදහස් කරන්නේද තමන් මුළු ශරීරයම නිරයෙන් මුදවාගත්තාක් මෙනි. වහලුන් නිදහස් කිරීමේදී මිනිසුන්ට ගැතිකම් කිරීම යන පහත් තත්ත්වයෙන් මිදී මුස්ලිම්වරුන්ගේ ගෞරවය තහවුරු කරනු ඇත.

අබූ උමාමා -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. මෙය මර්ෆූඃ ගණයට අයත් හදීසයකි. “අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ දිනක් කවරෙකු උපවාස ශීලයේ නිරත වන්නේ ද අහස හා මහපොළොව අතර මෙන් වූ අගලක් ඔහු අතර හා නිරා ගින්න අතර අල්ලාහ් තබනු ඇත.“

මෙම හදීසයේ අල්ලාහ්ගේ තෘප්තිය වෙනුවෙන් අවංකව, දිනක් උපවාසයේ නිරත වීමේ මහිමය විස්තර කර ඇත. එනම් එය නිරා ගින්නෙන් අල්ලාහ් ඔහුව ආරක්ෂා කොට අහස පොළොවෙන් දුරස්ව පිහිටා ඇති සේම ඔහුව නිරා ගින්නෙන් දුරස් කිරීමෙනි.

අබූ රාෆිඃ -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. මෙය මර්ෆූඃ ගණයට අයත් හදීසයකි. "කවරෙකු මියගිය ඇත්තෙකු නාවා, එහි ඇති අඩුවක් සඟවන්නේ ද අල්ලාහ් ඔහුට හතළිස් වාරයක් සමාව දෙනු ඇත."

මියගිය ඇත්තෙකු නාවා එහි යම් අඩුවක් දැක එය සඟවන්නාගේ මහිමය මෙම හදීසයේ විස්තර කර ඇත. මියගිය ඇත්තෙකුගෙන් දකින පිළිකුල් සහගත දෑ වර්ග දෙකකි. පළමුවැන්න එහි තත්ත්වය හා බැඳුනු දෑය. දෙවැන්න එහි ශරීරය හා බැඳුනු දෑය. පළමුවැන්න අනුව උදාහරණ වශයෙන් යම් මරණයක මුහුණ වෙනස්ව ඇත්නම්, කළු වී ඇත්නම් විකෘති වී ඇත්නම් ඒවා ඔහුගේ අවසානය නපුරක් යන්නට පෙන්වා දෙන සාධක වෙති. ඔහුට සුවය ලබා දෙන මෙන් අල්ලාහ්ගෙන් පැතිය යුතු වේ. මම මේ පුද්ගලයාව මේ තත්ත්වයේ දුටුවෙමි යැයි ජනයාට පැවසීම අනුමත නොවන්නකි. හේතුව එය ඔහුගේ අඩුවක් නිරාවරණය කරන බැවිනි. එම පුද්ගලයා තම පරමාධිපති වෙත පැමිණ ඇත. ඔහුට සුදුසු මහිමය හා සාධාරණත්වය ඔහු ප්රතිඵල වශයෙන් දෙනු ඇත. දෙවැන්න ඔහුගේ පිටෙහි යම් අඩුවක් දකින්නෙකු මෙනි. ඔහු තම ජීවිතයේ එය ජනයාගෙන් සගවමින් සිටියේය. ඒ අනුව එම අඩුව ජනයාගෙන් සඟවන්නාට අතිමහත් කුසල් ඇත. එය හතළිස්වාරයක් ඔහුට ලැබෙන සමාවය.

අබූ උමාමා-රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. මෙය මර්ෆූඃ ගණයට අයත් හදීසයකි. “කවරෙකු යුද නොවැදුනේද එසේ නැතිනම් යුද භටයකු සූදානම් නොකරන්නේ ද එසේත් නැතිනම් යුධ භටයාට පසුව ඔහුගේ පවුල සම්බන්ධයෙන් යහපත සළසා නොදෙනේනේද මළවුන් කෙරෙන් නැගිටුවනු ලබන දිනයට පෙර ඔහුට කම්පනයක් (අභාග්යයක්) අල්ලාහ් ඇති කරයි.“

යුද්ධය සඳහා වූ දිරිගැන්වීම, අල්ලාහ්ගේ මාර්ගයේ ජිහාද් කිරිම අතහැර දමන්නාටත් ජිහාද් කරන්නන්ට උපකාර කිරීම හෝ ඔවුන්ගෙන් පසුව ඔවුන්ගේ පවුලට රැකවරණය ලබා දෙමින් ඔවුනට උදව් උපකාර කිරීම අතහැර දමන්නාටත් අවසන් දිනයට පෙර මෙලොවෙහිදීම අල්ලාහ්ගෙන් දැඩි දඬුවමක් ඇති බවට වූ විග්රහය, මෙම කරුණු පිළිපැදීම අතහැර දමන්නාට හා එහි ඔහු දැක්වූ නොසැලකිල්ලට දඬුවමක් වශයෙන් දරුණු අභාග්යයන් හිමි වීම යනාදිය සම්බන්ධයෙන් මෙම හදීසයේ සඳහන්ව ඇත.

අදිය්යි ඉබ්නු හාතිම් -රළියල්ලාහු අන්හු- තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. ‘අල්ලාහ්ගේ දූතයාණනි, මම පුහුණු කරන ලද සුනඛයන් යවමි. උන් මා වෙත දඬයම් කර ගෙන එති. තවද මම අල්ලාහ්ගේ නාමය මෙනෙහි කරමි’ යැයි පැවසීය. එයට එතුමාණෝ ‘පුහුණු කරන ලද ඔබේ සුනඛයා ඔබ එවමින් ඒ මත අල්ලාහ්ගේ නාමය පවසන්නෙහි නම් එවිට ඌ නුඹ වෙත අල්ලාගෙන එන දෑ නුඹ අනුභව කරනු’ යැයි පැවසූහ. මම එතුමාගෙන් ‘උන් මරා දමා එය ගෙන එන්නේ නම්’ යැයි පැවසීය. එවිට ‘ඒ සඳහා වෙනත් සුනඛයකු සහභාගී නොවී උන් මරා දමා ගෙන එන්නේ නම් (කම් නැතැයි)’ පැවසූහ. පසු ව මම නැවතත් එතුමාගෙන් ‘සැබැවින්ම මම දඩයම සඳහා හෙල්ලද වීසි කරමි. එවිට එය උන්ට එල්ල වනු ඇත.’ යැයි පැවසුවෙමි. එවිට එතුමා ‘ඔබ හෙල්ල විසි කර ඉරී ගියේ නම් එවිට නුඹ අනුභව කරනු. (උල් නොමැති වෙනත්) වස්තුවක් මගින් ඌට පහර එල්ල වී (මැරී) ඇත්නම් එවිට නුඹ අනුභව නොකරනු. අදී තුමා විසින් ලබා අෂ්-ෂඃබී (රළියල්ලාහු අන්හු) මෙවැනිම හදීසයක් වර්තා කර ඇත. එහි ‘සුනඛයා කා ඇත්නම් හැර. එසේ සුනඛයා කා ඇත්නම් එවිට නුඹ අනුභව නොකරනු. ඌ එසේ දඬයම් කර ඇත්තේ ඌ වෙනුවෙන් යැයි මම බිය වෙමි. එමෙන්ම ඌ සමග ඌ හැර වෙනත් සුනඛයින් ද හවුල් වී ඇත්නම් එවිට ද නුඹ අනුභව නොකරනු. හේතුව නුඹ අල්ලාහ්ගේ නාමය පවසා සිටියේ නුඹේ සුනඛයා වෙත පමණය. ඒ හැර වෙනත් උන් වෙත අල්ලාහ්ගේ නාමය නුඹ සඳහන් නොකළෙහිය’ යැයි එතුමාණෝ පැවසූහ. තවදුරටත් එහි ‘පුහුණු කරන ලැබූ නුඹේ සුනඛයා නුඹ එවන්නෙහි නම් අල්ලාහ්ගේ නාමය මෙනෙහි කර එවනු. ඌ නුඹ වෙනුවෙන් දඬයම් කර ගෙනැවිත් නුඹ එය ප්රාණ සහිත ව ලබන්නෙහි නම් එවිට (නුඹ ගෙල කපා) දබහු කරනු. ඉන් කිසිවක් ඌ අනුභව නොකොට ඔබ එය මැරී ගිය තත්ත්වයේ ලබන්නෙහි නම් එවිට නුඹ එය අනුභව කරනු. හේතුව සුනඛයා ගේ ග්රහණය එහි කුර්බානය වේ. එහි සඳහන් තවත් වාර්තාවක ‘ඔබේ හීය ඔබ විසි කළ විට අල්ලාහ්ගේ නාමය මෙනෙහි කරනු.’ එහි තවත් වාර්තාවක ‘නුඹෙන් දිනක් හෝ දින දෙකක් සැඟ වී සිට (තවත් වාර්තාවක් අනුව දින දෙකක් හෝ තුනක් යැයි සඳහන් ව ඇත.) පසු ව ඔබේ හීයේ සලකුණ හැර වෙනත් කිසිදු තුවාලයක් එහි නුඹ නොදුටුවෙහි නම් නුඹ කැමති නම් අනුභව කරනු. ජලයේ ගිලුණු තත්ත්වයේ නුඹ එය ලබන්නෙහි නම් එවිට නුඹ අනුභව නොකරනු. හේතුව ඌ මරා දැමුවේ ජලය ද එසේ නැතහොත් නුඹේ හීය ද යන්න වග නියත වශයෙන්ම නුඹ නොදන්නෙහිය.

බුස්ර් ඉබ්නු සඊද් තුමා විසින් මෙසේ වාර්තා කරන ලදී: 'සැබැවින්ම සෙයිද් ඉබ්නු කාලිද් අල්-ජුහයිනී (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා තමන්ව අබූ ජුහයිම් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා වෙත යැවී ය. "එය සලාත් ඉටු කරන කෙනෙකු ඉදිරියෙන් ගමන් කරන්නා ගැන නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් විසින් පවසා ඇති දෑ කුමක් දැ?"යි ඔහු සවන් දුන් දෑ ඔහුගෙන් විමසා සිටිනු පිණිස ය. එවිට අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණන් ප්‍රකාශ කළ බව අබූ ජුහෙයිම් තුමා මෙසේ පවසා සිටියේය: "සලාත් ඉටු කරන්නෙකු ඉදිරිපිටින් ගමන් කරන පුද්ගලයා තමා දරන වරදෙහි තරම දැන සිටියේ නම්, ඔහු ඉදිරියෙන් ගමන් කිරීමට වඩා හතළිහක් සිටගෙන සිටීම ඔහුට උතුම් වනු ඇත.” අබු අන්-නද්ර් මෙසේ පැවසීය: 'එතුමාණන් දින මාස හෝ අවුරුදු හතළිහක් කීවාදැ?යි මම නොදනිමි' යැයි පවසා සිටියේය.

අනිවාර්යය සලාත් හෝ අතිරේක සලාත් ඉටු කරන්නෙකු ඉදිරිපිටින් ගමන් කිරීම නබි (සල්ලල්ලාහු අලයිහි වසල්ලම්) තුමාණෝ දැඩි සේ අවවාද කර ඇත්තාහ. උවමනාවෙන්ම එසේ සිදු කරන පුද්ගලයා තමාට අත්වන පාපයේ තරම දැන සිටියේ නම්, ඔහු (දින, මාස, අවුරුදු) හතළිහක් සිටගෙන සිටීම ඔහුට උතුම් වනු ඇත. එය ඔහු ඉදිරියෙන් ගමන් කිරීමට වඩා එය ඔහුට ශ්‍රේෂ්ටය. මෙම හදීසය වාර්තා කරන අබූ අන්-නළ්ර් තුමා මෙසේ පවසයි: 'දින හතළිහක් ද මාස හතළිහක් ද එසේ නැතහොත් වසර හතළිහක් ද යන්න ගැන මම නොදනිමි.'