Hadeeth Cards
Da'wa cards that highlight great meanings from the noble prophetic hadiths in a simple style and attractive display that helps the Muslim to have a deeper understanding of his religion in an easy way
All
از بَراء رضیاللهعنه روایت است که رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم فرمودند: «إِذَا سَجَدْتَ، فَضَعْ كَفَّيْكَ وَارْفَعْ مِرْفَقَيْكَ». «هنگامی که سجده کردی، دو کف دستت را بر زمین بگذار و دو آرنجت را بالا نگه دار».
به روایت مسلم
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم وضعیت دستها را در سجدهٔ نماز بیان کردند، به این صورت که دو کف دست کاملا بر زمین قرار داده شود و درحالیکه انگشتان به هم چسبیدهاند، رو به قبله گذاشته شوند، و دو آرنج - یعنی مفصل میان ساعد و بازو - بالا نگه داشته شده و به زمین نچسبند و از دو پهلو فاصله داشته باشند.
از عایشه رضی الله عنها روایت است که می گوید: رسول الله صلی الله علیه وسلم را دیدم که در حالت چهارزانو نماز می خواند.
به روایت نسائی
زمانی رسول الله صلی الله علیه وسلم چهار زانو نماز خواند که از اسبش افتاده و پایش آسیب دیده بود؛ بنابراین چون نمازگزار نتواند در نماز فرض بایستد، مستحب است که به صورت چهار زانو بنشیند و نماز بخواند. و تنها در حالت قیام نمازش به این صورت بنشیند اما در بین دو سجده و نشستن برای تشهد، مستحب است که در تشهد اول دو زانو نشسته و پاهایش را فرش کرده و بر آنها بنشیند و در تشهد دوم بر سرین بنشیند. و همه ی این حالات از باب استحباب و افضل بودن می باشد؛ بنابراین اگر به صورت دیگری بنشیند هم جایز است. چون مطلوب، نشستن برای تشهد می باشد و نشستن به این روش، چیزی افزون بر اصل نشستن می باشد که واجب است.
از ابوهریره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «إِذَا سَجَدَ أَحَدُكُمْ فَلَا يَبْرُكْ كَمَا يَبْرُكُ الْبَعِيرُ، وَلْيَضَعْ يَدَيْهِ قَبْلَ رُكْبَتَيْهِ»: «هرگاه یکی از شما سجده می کند، نباید همچون شتر زانو بزند، بلکه باید دستانش را قبل از زانوهایش بر زمین بگذارد».
به روایت ترمذی - به روایت نسائی - به روایت ابوداوود - به روایت احمد - به روایت دارمی
این حدیث شریف بیانگر روش رفتن به سجده می باشد؛ اینکه ابتدا باید دست ها و سپس زانوها بر زمین گذاشته شود؛ و احادیث دیگری در مورد گذاشتن زانوها قبل از دست ها وارد شده است که نشان می دهد هر دو روش جایز بوده و هرکس به هریک از این دو روش عمل کند، نباید مورد انکار و ملامت قرار بگیرد.
ابن عمر دستانش را قبل از زانوانش بر زمین می گذاشت و می گفت: رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین عمل می کرد.
به روایت ابن خزیمه
حدیث مذکور بر این مساله دلالت دارد که نمازگزار به هنگام سجده رفتن، دستانش را قبل از زانوانش بر زمین می گذارد؛ اما با حدیث وائل بن حجر رضی الله عنه در تعارض می باشد که می گفت: زانوانش را قبل از دستانش بر زمین می گذاشت. مساله ی مذکور اجتهادی بوده و امر در این مورد وسیع است؛ به همین دلیل برخی از فقها نمازگزار را بین این دو امر مختار نموده اند؛ و این یا به دلیل ضعف احادیث وارده در هر دو نحوه ی رفتن به سجده و یا به دلیل تعارض میان آنها و عدم ترجیح هریک بر دیگری نزد آنان بوده است؛ و نتیجه ی این مساله، توسیع عمل به هریک از این دو روش و مختار بودن در انجام هریک از آنها می باشد.
از وائل بن حُجرٍ رضیاللهعنه روایت است که گفت: با پیامبر صلیاللهعلیهوسلم نماز خواندم، پس ایشان به سمت راست خود اینگونه سلام میدادند: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ»، و به سمت چپ خود: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ».
به روایت ابوداوود
پیامبر صلیاللهعلیهوسلم هرگاه میخواستند از نمازشان خارج شوند (آن را به پایان برسانند)، به سمت راست و چپ خود سلام میدادند؛ به این صورت که چهرهٔ خود را به سمت راست برمیگرداندند و میفرمودند: «السلام عليكم ورحمة الله وبركاته»، و به سمت چپ خود نیز با برگرداندن چهره به سمت چپ سلام میدادند و میفرمودند: «السلام عليكم ورحمة الله».
از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت است که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «مَنْ سَبَّحَ اللهَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَحَمِدَ اللهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَكَبَّرَ اللهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، فَتْلِكَ تِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ، وَقَالَ: تَمَامَ الْمِائَةِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ غُفِرَتْ خَطَايَاهُ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ»: «هرکس در پی هر نماز سی و سه بار تسبیح و سی و سه بار حمد و ستایش و سی و سه بار تکبیر خداوندی را بگوید، جمعا نود و نه (بار ذکر خداوند را گفته) است». و فرمود: «در تکمیل صدمین ذکر «لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» بگوید، [در این صورت] گناهانش آمرزیده میشود هرچند مانند کف دریا باشد».
به روایت مسلم
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان نمودهاند که هرکس پس از پایان نماز فرض: سی و سه بار «سبحان الله» بگوید که پاک دانستن الله از هرگونه نقص است. و سی و سه بار «الحمد لله» بگوید که ثنا و ستایش الله برای همهٔ صفات کمال او به همراه دوست داشتن و بزرگداشت اوست؛ و سی و سه بار «الله اکبر» بگوید، به این معنا که الله بزرگتر و گرامیتر از هر چیزی است. و در تکمیل صد ذکر، بگوید: «لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» به این معنا که: معبود به حقی جز الله نیست که یگانه و بیشریک است و فرمانروایی کامل تنها مخصوص اوست و تنها او مستحق ثنا و ستایش به همراه محبت و بزرگداشت است نه دیگری؛ و او توناست و چیزی ناتوان و درماندهاش نمیکند. کسی که چنین بگوید گناهانش پاک شده و آمرزیده میشود حتی اگر به اندازهٔ کف سفیدی باشد که هنگام تلاطم دریا روی آب تشکیل میشود.
از ابواُمامه ـ رضی الله عنه ـ روایت است که رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «مَنْ قَرَأَ آيَةَ الْكُرْسِيِّ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ مَكْتُوبَةٍ لَمْ يَمْنَعْهُ مِنْ دُخُولِ الْجَنَّةِ إِلَّا أَنْ يَمُوتَ»: «هرکس آیة الکرسی را در پی نمازهای فرض بخواند، چیزی مانع ورود او به بهشت نیست مگر اینکه بمیرد».
به روایت نسائی در «السنن الکبری»
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر دادهاند که هرکس پس از پایان نماز فرض آیة الکرسی را بخواند، چیزی جز مرگ میان او و بهشت قرار ندارد. آیة الکرسی در سورهٔ بقره و این آیه است که میفرماید: {اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ} (الله [معبودِ راستین است؛] هیچ معبودی [بهحق] جز او نیست؛ زندۀ پاینده [و قائم به ذات] است؛ نه خوابی سبک او را فرا میگیرد و نه خوابی سنگین؛ [و لحظهای از تدبیر جهان هستی، غافل نمیماند]؛ آنچه در آسمانها و زمین است، از آنِ اوست. کیست که نزد او جز به فرمانش شفاعت کند؟ گذشته و آیندۀ آنان (بندگان) را میداند و [آنان] به چیزی از علم او احاطه [و آگاهی] نمییابند، مگر آنچه خود [الله] بخواهد. کرسیِ او آسمانها و زمین را در بر گرفته است و نگهداشتنِ آنها بر او [سنگین و] دشوار نیست و او بلندمرتبه [و] بزرگ است). [بقره: ۲۵۵].
از ابوسعید خُدری ـ رضی الله عنه ـ روایت است که رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «إِذَا شَكَّ أَحَدُكُمْ فِي صَلَاتِهِ، فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى ثَلَاثًا أَمْ أَرْبَعًا، فَلْيَطْرَحِ الشَّكَّ، وَلْيَبْنِ عَلَى مَا اسْتَيْقَنَ، ثُمَّ يَسْجُدُ سَجْدَتَيْنِ قَبْلَ أَنْ يُسَلِّمَ، فَإِنْ كَانَ صَلَّى خَمْسًا شَفَعْنَ لَهُ صَلَاتَهُ، وَإِنْ كَانَ صَلَّى إِتْمَامًا لِأَرْبَعٍ كَانَتَا تَرْغِيمًا لِلشَّيْطَانِ»: «اگر یکی از شما در نمازش دچار شک و تردید شد و ندانست که چند رکعت خوانده - سه رکعت یا چهار رکعت - باید به این شک توجه نکند و بر اساس آنچه یقین دارد عمل کند، سپس پیش از سلام، دو سجدهی [سهو] بهجا بیاورد، پس اگر پنج رکعت خوانده [آن دو سجدهٔ سهو] نمازش را زوج میسازد و اگر چهار رکعتش را کامل کرده، این (دو سجده) باعث به خاک مالیدن پوزهٔ شیطان میشود».
به روایت مسلم
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان نموده که چون نمازگزار در نمازش دچار تردید شد و ندانست که چند رکعت خوانده است، سه رکعت یا چهار رکعت؟ به عددی که در مورد آن شک دارد توجه نکند و آن را در نظر نگیرد؛ زیرا در مورد سه رکعت یقین وجود دارد (یعنی مطمئن است که حداقل سه رکعت را خوانده، اما رکعت چهارم مورد شک است) پس رکعت چهارم را ادا میکند، سپس پیش از سلام دو سجده بهجا میآورد. پس اگر واقعا چهار رکعت خوانده باشد، با اضافهٔ آن رکعت، پنج رکعت خواهد شد، و سجدههای سهو به جای یک رکعت محسوب میشود؛ و در نتیجه تعداد رکعات زوج خواهد شد نه فرد؛ و اگر آن رکعت اضافه رکعت چهارم باشد؛ نمازش را بدون افزایش و کاهش رکعت ادا کرده است. دو سجدهٔ سهو باعث خوار و خفیف شدن شیطان میشود و او را دست خالی از هدفی که داشت دور میکند؛ زیرا او بر نماز فرد پوشش انداخته و او را دچار تردید کرده و قصدش این بود که آن را فاسد سازد، اما از آنجا که بنیآدم امر خداوند برای سجده را انجام داده که ابلیس از انجامش برای آدم سرپیچی کرد، نمازش کامل است.
از حفصه رضی الله عنها روایت است که رسول الله صلی الله علیه وسلم بعد از طلوع فجر دو رکعت نماز کوتاه می خواند. و در روایتی آمده است: قبل از اینکه نماز را اقامه کند.
به روایت بخاری
در این حدیث حفصه رضی الله عنها خبر می دهد که رسول الله صلی الله علیه وسلم پس از طلوع فجر دو رکعت نماز می خواند که سنت راتبه ی صبح بود و بیش از این نماز نمی خواند. چنانکه در صحیح مسلم از طریق حفصه روایت است که می گوید: «چون فجر طلوع می کرد، جز دو رکعت نماز کوتاه نمی خواند». و اینکه می گوید: «نمازش را کوتاه می خواند» یعنی قیام و رکوع و سجده اش را کوتاه به جا می آورد؛ و چنانکه در صحیح بخاری روایت شده، از بس کوتاه می خواند، عایشه رضی الله عنها می گوید: «آیا سوره ی فاتحه را در نمازش خواند؟». و در روایت موطأ آمده است: «رسول الله صلی الله علیه وسلم چنان دو رکعت نماز (سنت) صبح را کوتاه می خواند که من با خود می گفتم: آیا سوره ی فاتحه را هم خوانده است؟». حدیث مذکور به این معنا نیست که رسول الله صلی الله علیه وسلم چنان با سرعت و شتاب نماز خوانده است که ارکان آن مانند قیام و رکوع و سجده را به درستی انجام نداده است؛ بلکه معنای صحیح آن این است که این دو رکعت را نسبت به سایر نمازهای غیر فرض، کوتاه تر می خواند. و این دو رکعت را بعد از طلوع فجر می خواند، قبل از اینکه نماز فرض را اقامه نماید؛ و این یعنی وقت این دو رکعت نماز، از هنگام طلوع فجر تا نماز فرض صبح می باشد.
