Hadeeth Cards
Da'wa cards that highlight great meanings from the noble prophetic hadiths in a simple style and attractive display that helps the Muslim to have a deeper understanding of his religion in an easy way
All
لە جابرەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: «لە ڕۆژی فەتحی مەککەدا پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- عەمامەیەکی (مێزەرێکی) ڕەشی لەسەردا بوو». ولە ئەبی سەعید عەمروی کوڕی حورەیس -ڕەزاى خواى لێبێت- دەڵێت: «وەکو ئەوە وایە ئێستا سەیری پێغەمبەری خودا بکەم -صلى اللە علیە وسلم- عەمامەیەکی ڕەشی لەسەردایە، وکۆتاییەکانى (عەمامەکە) لە نێو شانەکانیدایە». ولە گێڕانەوەیەکدا: «پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- وتاری بۆ خەڵکی دەدا وعەمامەیەکی ڕەشی لەسەردا بوو».
موسلیم گێڕاویەتیەوە به گیڕانەوەی خۆی
لەم فەرموودەیەدا جابر -ڕەزای خوای لێبێت- باسی ئەوە دەکات کە پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- لە ساڵی فەتح وڕزگارکردنی مەککەدا هاتە نێو مەککەوە وعەمامەیەکی (مێزەرێکی) ڕەشی لەسەردا بوو، وئەمیش بەڵگەیە بۆ دروستێتی لەسەر کردنی عەمامەى ڕەش، ولە گێڕانەوەیەکی تردا: وتاری دا وعەمامەیەکی ڕەشی لەسەردا بوو، هەرچەندە عەمامەى سپی باشترە هەروەکو لە فەرموودەیەکی تردا هاتووە کە -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: (خيرُ ثيابِكمُ البياضُ فالبَسوها وَكفِّنوا فيها موتاكُم) [رواه ابن ماجه] واتە: (خێرترین وباشترین پۆشاکتان پۆشاکی سپیە، بیپۆشن، وبا کفنی مردووەکانتان سپی بێت)، پۆشینی عەمامەى ڕەش لەم فەرموودەیەدا بۆ ڕوونکردنەوەى دروستێتی پۆشینی ئەم جۆرە ڕەنگەیە. بەڵام گێڕانەوەى عەمروی کوڕی حورەیس -ڕەزاى خواى لێبێت- کە دەڵێت: (وەکو ئەوە وایە ئێستا سەیری پێغەمبەری خودا بکەم -صلى اللە علیە وسلم- عەمامەیەکی ڕەشی لەسەردایە، وکۆتاییەکانى -عەمامەکە- لە نێو شانەکانیدایە)؛ ئەمە بەڵگەیە بۆ دروستێتی لەسەر کردنی عەمامەى ڕەش وهەروەها دروستە کۆتاییەکانى عەمامەکە درێژ بکرێتەوە -شۆڕ بکرێتەوە- بۆ نێو شانەکان.
لە ئەنەسی کوڕی مالیکەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: «پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- لە کاتی خواردنەوەدا سێ جار هەناسەی دەدا».
بوخاری و موسلیم هاوڕان لەسەری
پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- ئەگەر خواردنەوەیەکی لە پەرداخێک یان هەرشتێکی تر بخواردایە، ئەوا سێ جار هەناسەی دەدا لە دەرەوەى پەرداخەکە، خواردنەوەکەى دەخواردەوە پاشان پەرداخەکەى لە دەمی دوور دەخستەوە وهەناسەی دەدا، وپاشان جارێکی تر دەیخواردەوە وسێ جار ئەمە ئەنجامدەدا، ولە نێو پەرداخەکەدا یان ئەو شتەى خواردن وخواردنەوەى تێدا دەخوارد هەناسەی نەدەدا.
لە دایکی ئیمانداران عائیشەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: «پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- وازى لە هەندێک کردەوە دەهێنا لەکاتێکدا حەزی دەکرد ئەنجامی بدات، ئەمیش لە ترسی ئەوەی خەڵکیش لەوەیە ئەنجامی بدەن؛ بۆیە لەسەریان فەرز بکرێت».
بوخاری و موسلیم هاوڕان لەسەری
پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- وازى لە هەندێک کردەوە دەهێنا لەکاتێکدا حەزی دەکرد ئەنجامیان بدات؛ بۆئەوەى خەڵکی ئەو کردەوەیە ئەنجام نەدەن وببێتە هۆی ئەوەى لەسەریان فەرز بکرێت، ئەمیش دەبێتە هۆی هێنانى قورسی وناڕەحەتی بۆ سەریان وپێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- حەزی نەکرد تووشی قورسی وناڕەحەتی ببن.
لە ئەبی عبداللە خەبابی کوڕی ئەرەتەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: سکاڵامان پێنا بۆ لای پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- لەکاتێکدا پاڵی دابووەوە لەسەر چارۆکەکەى لە سێبەرێکی کەعبەدا، ووتمان: ئایا ناپاڕێیتەوە بۆئەوەى خودا سەرمان بخات (بەسەر دوژمنەکانماندا)؟ ئایا نزامان بۆ ناکەیت لە لای خودا؟ ئەویش -صلى اللە علیە وسلم- فەرمووی: «لە ئەوانەى پێش ئێوەدا؛ پیاوێک دەبردرا وچاڵێکی بۆ هەڵدەکەندرا لە نێو زەویدا، پاشان دەکرایە نێو چاڵەکەوە، پاشان بە هەڕەیەک لە سەریەوە دەکرا بە دوو کەرتەوە، پاشان بە شانەى ئاسنی گۆشت وئێسکی لە یەکتر جیا دەکرایەوە، ئەمە نەدەبووە هۆی ئەوەى لە ئاینەکەى پەشیمان ببێتەوە، والله خودا ئەم ئاینە کامڵ دەکات هەتاوەکو ڕێبوارێک لە (سەنعائەوە) بەرەو (حەزرە مەوت) دەچێت تەنها لە خودا دەترسێت ولە گورگیش بەهۆی پەزەکانیەوە، بەڵام ئێوە پەلە دەکەن». ولە گێڕانەوەیەکدا: « پاڵی دابووەوە لەسەر چارۆکەکەى، وئێمە تووشی ناڕەحەتی زۆر بووین لە لایەن موشریکەکانەوە».
بوخاری گێڕاویەتیەوە
لەم فەرموودەیەدا خەبابی کوڕی ئەرەت -ڕەزای خوای لێبێت- باسی ئەو ناڕەحەتیانە دەکات کە مسوڵمانان تووشی دەبن بەهۆی ئازاری موشریکەکانی قورەیش لە مەککەدا، هاوەڵان هاتن وسکاڵایان بۆ پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- هێنا لەکاتێکدا پاڵی دابووەوە لەسەر چارۆکەکەى (بشتەکەى) لە سێبەری مەککەدا، بۆیانی ڕوونکردەوە ئەوانەى پێش ئێمە زیاتر ئازاردران لەم ئازاردانە، کەسی وا هەبوو چاڵێکی بۆ هەڵدەکەندرا وپاشان دەکرایە نێو چاڵەکەوە، ولە سەریەوە بە هەڕە لاشەی دەکرا بە دوو نیوەوە، وبە شانەی ئاسنی گۆشتی وئێسکی لە یەک جیا دەکرایەوە، پاشان پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- سوێندی خوارد لەسەر ئەوەى خودا ئەم ئاینە کامڵ وتەواو دەکات، واتا: ئەوەى پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- پێی هاتووە کامڵ دەبێت لە بانگەواز وشەریعەتی ئاینی ئیسلام هەتا ئیسلام دەگاتە هەموو دوورگەى عەرەبی وتەنانەت ڕێبوار لە (سەنعا) ەوە بەرەو (حەزرە مەوت) دەچێـت؛ تەنها لە خودا دەترسێت وهەروەها لە گورگیش بەهۆی پەزەکانیەوە؛ هەروەکو ئاشکرایە ئەم جۆرە ترسە لە شتێک کە هۆکارەکەى دیار بێت حەرام نییە وئاساییە وباسکردنیشی لە پاش ترسی خودا هیچ شتێکی تێدا نییە چونکە ئەم جۆرە ترسە پەیوەندی بە ترسی بیروباوەڕیەوە نییە چونکە ترسێکی سروشتیە لە مرۆڤدا هەیە، پاشان -صلى اللە علیە وسلم- ڕێنموێنی هاوەڵانی کرد بەوەى پەلە نەکەن وئارام بگرن وچاوەڕێی هاتنی ئارامی وخۆشی بکەن لە لایەن خوداوە، خودا ئەم ئاینە کامڵ وتەواو دەکات وبڵاوی دەکاتەوە، وئەوەى پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- سوێندی لەسەر خوارد بەو شێوەیە بوو وهەمووی ڕوویدا.
لە ئەبی قەتادە وئەنەسی کوڕی مالیکەوە -ڕەزای خوایان لێبێت- کە پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- دەفەرموێت: «هەرکاتێک هەڵدەستم بۆ نوێژکردن، ودەمەوێت نوێژەکە درێژ بکەمەوە، بەڵام گوێم لە گریانی منداڵ دەبێت، بۆیە نوێژەکە کورت دەکەمەوە چونکە حەزناکەم دایکی تووشی ناڕەحەتی ببێت».
بوخاری گێڕاویەتیەوە - بوخاری و موسلیم هاوڕان لەسەری
هەرکاتێک پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- پێشنوێژی بکردایە لە نوێژی جەماعەت وبیویستایە نوێژەکەى درێژ بکاتەوە (واتا: ئایەتی زیاتر بخوێنێت وزیاتر لە حاڵەتەکانى تری ناو نوێژکردن بمێنێتەوە)، گوێی لە دەنگی گریانی منداڵ دەبوو؛ ئەمیش هۆکاری ئەوە بوو کە نوێژەکەى کورت بکاتەوە بۆئەوەى درێژکردنی نوێژەکە دایکی منداڵەکە تووشی ناڕەحەتی نەکات چونکە دەبێت خەریکی منداڵەکەى بێت کاتێک دەگری.
لە عائیشەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: کەسانێک لە ئەعرابیەکان هاتن بۆ لای پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- ووتیان: ئایا ماچی منداڵەکانتان دەکەن؟ فەرمووی: «بەڵێ»، (ئەعرابیەکان) ووتیان: والله ئێمە ماچیان ناکەین ! پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- فەرمووی: «ئایا دەتوانم چی بکەم ئەگەر خواى گەورە ڕەحم وبەزەیی لە دڵی ئێوە دەرهێنا بێت! ».
بوخاری و موسلیم هاوڕان لەسەری
کەسانێک لە ئەعرابیەکان هاتن بۆ لای پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- وپرسیاریان کرد ووتیان: ئایا ماچی منداڵەکانتان دەکەن؟ فەرمووی: (بەڵێ)، چونکە ئەعرابیەکان هەندێک توند وڕەقترن لە خەڵکی نیشتەجێی گوند وشارەکان؛ ووتیان: والله ئێمە ماچی منداڵەکانمان ناکەین ! پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- فەرمووی: ئەگەر خواى گەورە ڕەحم وبەزەیی لە دڵی ئێوە دەرهێنا بێت؛ ئەوا من ناتوانم بیگەڕێنمەوە بۆ نێو دڵتان.
لە عائیشەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: «پێغەمبەری خودا -صلى اللە علیە وسلم- لە کاتێکی زووی بەیانیدا هاتە دەرەوە، وچارۆکەیەکی* لەبەردا بوو شێوەى لە کۆپانی (زینی) سەر پشتی وشتر دەچوو (یان شێوەکەى دوو خەتی تێدا بوو لە دوو ڕەنگی جیاواز) کە (بنەڕەتدا) لە مووی ڕەش دروستکرا بوو». *(چارۆکە: ئەو جلەیە لە سەرەوەى جلەکانی ژێرەوە لەبەر دەکرێت وەکو بشت وعابا)
موسلیم گێڕاویەتیەوە
دایکی ئیمانداران عائیشە -ڕەزای خوای لێبێت- وەسفی هەندێک لە پۆشاکەکانى پێغەمبەر -صلى اللە علیە وسلم- دەکات، ولەوانەش کاتێک لە بەیاندا دەرچوو بۆ لای هاوەڵانی، وچارۆکەیەکی* لەبەردا بوو شێوەى لە کۆپانی (زینی) سەر پشتی وشتر دەچوو (یان شێوەکەى دوو خەتی تێدا بوو لە دوو ڕەنگی جیاواز وەکو کۆپانی سەر پشتی وشتر) کە (بنەڕەتدا) لە مووی ڕەش دروستکرا بوو. *(چارۆکە: ئەو جلەیە لە سەرەوەى جلەکانی ژێرەوە لەبەر دەکرێت وەکو بشت وعابا)
لە ئەنەسەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: «پێغەمبەرم بینی -صلى اللە علیە وسلم- لەسەر پاژنەکانى پێی دانیشتبوو* وخورمای دەخوارد». *(ئەم جۆرە دانیشتنە لە زمانى عەرەبیدا پێی دەووترێت -الإقعاء- ئەمیش ئەوەیە پێیەکانى لەسەر پەنجەکان لە ژێریەوە بوەستێنێت لەسەر زەویدا وپاشان بە هەردوو لایەکانى سمتی لەسەر پاژنەکانى پێی دابنیشێت)
موسلیم گێڕاویەتیەوە
ئەنەس -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: پێغەمبەرم بینی -صلى اللە علیە وسلم- لەسەر پاژنەکانى پێی دانیشتبوو* وخورمای دەخوارد، ئەمیش بۆ ئەوە بوو زۆر خواردن نەخوات وخێرا هەستێت، چونکە لەم حاڵەتەدا مرۆڤ زۆر نامێنێتەوە لە دانیشتنەکەیدا وئەمیش وا دەکات کە زۆر نەخوات. *(ئەم جۆرە دانیشتنە لە زمانى عەرەبیدا پێی دەووترێت -الإقعاء- ئەمیش ئەوەیە پێیەکانى لەسەر پەنجەکان لە ژێریەوە بوەستێنێت لەسەر زەویدا وپاشان بە هەردوو لایەکانى سمتی لەسەر پاژنەکانى پێی دابنیشێت)
لە ئەبی ریمسەی تەمیمیەوە -ڕەزای خوای لێبێت- دەڵێت: «پێغەمبەری خودام بینی -صلى اللە علیە وسلم- دوو جلی سەوزی لەبەردا بوو».
تورموذی گێڕاویەتیەوە - نەسائی گێڕاویەتیەوە - ئیبنوداود گێڕاویەتیەوە - ئەحمەد گێڕاویەتیەوە - دارەمی گێڕاویەتیەوە
ئەو ریمسە -ڕەزاى خواى لێبێت- باسی ئەوە دەکات کە پێغەمبەری خودای بینیووە -صلى اللە علیە وسلم- کە جلی سەوزی لەبەردا بووە.
